ಸೀಮಾಲೇಖ

  ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಿನ ಶುರುವಿನಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಹೊಸದೊಂದು ಕುಲಾಂತರಿ ತಳಿಯ ಟೊಮೇಟೊವನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ಅನುಮೋದಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಜಗತ್ತಿನ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿತ್ತು. ಭಾರತವೂ ಕೆಲ ದಿನಗಳ ಹಿಂದಷ್ಟೇ ಸ್ವದೇಶಿ ಕುಲಾಂತರಿ ಸಾಸಿವೆಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿ ಬೆಳೆಯಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಅಂದುಕೊಂಡಂತೆ ನಡೆದರೆ ಬಹುಶಃ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದಿಂದ ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ನೇರಳೆ ಟೊಮೇಟೊ ಖರೀದಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರೈತ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಧಾರಾ ಸಾಸಿವೆ ಪರಿಚಯಾವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಎಂದಿನಂತೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕುಲಾಂತರಿಗೆ ವಿರೋಧ ಶುರುವಾಗಿದೆ. ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಹರಿದುಬಂದ ಜೀನ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಕೃತಕವಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆ ತರುವ ‘ಜೆನೇಟಿಕ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್’ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕ ಬೇರೊಂದು ಜೀವಿಯ ಜೀನ್ ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಕುಲಾಂತರಿ ಬೆಳೆಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ನಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಆರಿಸುತ್ತಾ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ತಳಿ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಮಾಡಲು   ಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಕನಿಷ್ಟ 15-20 ವರ್ಷಗಳ ಪರಿಶ್ರಮ. ಈ ಅವಧಿಯನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಲು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಪರ್ಯಾಯ ಹಾದಿ ಜೀನ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್. ಈ ವಿಧಾನದಿಂದ ಹೊಸ ತಳಿಯೊಂದನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಐದಾರು ವರ್ಷಗಳಾದರೂ ಅಡೆತಡೆ ದಾಟಿ ಅವು ರಂಗಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಬೇಕಾದರೆ ಇಪ್ಪತ್ತು-ಮೂವತ್ತು ವಷ ಬೇಕಾಗುವುದು ವಾಸ್ತವ. ಕುಲಾಂತರಿಗಳು ಏಕೆ?...

ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯ (Ministry of Environment, Forest and Climate Change) ‘ಸ್ವದೇಶೀ ಕುಲಾಂತರಿ ಸಾಸಿವೆಯ ಸಂಕರಣ ತಳಿ’ಯನ್ನು ಬೆಳೆಯಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕುಲಾಂತರಿಗಳ ಹೊಸ ಪರ್ವವೊಂದಕ್ಕೆ ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆದಿದೆ. ‘ಜೆನೇಟಿಕ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಅಪ್ರೈಸಲ್ ಕಮಿಟಿಯ (GEAC) ಶಿಫಾರಸ್ಸಿನ ನಂತರ ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಷ್ಟೇ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ‘ಧಾರಾ ಮಸ್ಟರ್ಡ್ ಹೈಬ್ರೀಡ್-11’ (DMH-11) ಹೆಸರಿನ ತಳಿಯನ್ನು ಬಾಹ್ಯ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಬಿಡುಗೊಡೆಗೊಳಿಸುವ (environmental release) ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಚಿವಾಲಯ ಅಸ್ತು ಎಂದಿದೆ. ಸಾಧಕ-ಭಾದಕಗಳ ಅಧ್ಯಯನದ ನಂತರ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಯಾಗಿ ಕುಲಾಂತರಿ ಸಾಸಿವೆ ರೈತರ ಕೈ ಸೇರಿ ಕೃಷಿ ಅಂಗಳಕ್ಕಿಳಿಯಲು ಸಿದ್ಧವಾದರೆ ಬಿ.ಟಿ ಹತ್ತಿಯ ನಂತರ ಭಾರತ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಎರಡನೇ ಕುಲಾಂತರಿಯಾಗಿ ಹಾಗೂ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಕುಲಾಂತರಿ ಬೆಳೆಯಾಗಿ ಹೊಮ್ಮಲಿದೆ. ಆಗಾಗ ಸುದ್ದಿ ಮಾಡುತ್ತಾ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕುಲಾಂತರಿ ಸಾಸಿವೆ ಬಳಕೆಯ ವಿಷಯ ಇನ್ನೆರಡೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಇತ್ಯರ್ಥವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಬಿ.ಟಿ ಹತ್ತಿ ಸುದೀರ್ಘ ಎರಡು ದಶಕಗಳ ತರುವಾಯ ನಮ್ಮ ನೆಲ ಮತ್ತೆ ಕುಲಾಂತರಿಯನ್ನು ಅಪ್ಪುವಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕುಲಾಂತರಿ ಬೆಳೆಗಳು ‘ಜೆನೇಟಿಕ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್’ ಎಂಬ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ವಿಧಾನದಿಂದ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಜೀವಿಯಿಂದ (ಇತರೇ ಜಾತಿ ಸಸ್...

  ವಸ್ತುವೊಂದು ‘ಸಜೀವಿ’ಯಾಗುವುದು ತನ್ನೊಳಗಿನ ‘ಜೀವಕೋಶ’ಗಳ ಇರುವಿಕೆಯಿಂದ. ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಜೀವಕೋಶಗಳೆಂಬ ಇಟ್ಟಂಗಿಗಳಿಂದಲೇ ನಮ್ಮ ದೇಹವೆಂಬ ಬೃಹತ್ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಜೀವಕೋಶಕ್ಕೂ ಉಸಿರಾಡುವ, ಶಕ್ತಿ ಸಂಚಯಿಸುವ, ಪ್ರಚೋದನೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ನರಮಾನವನ ವರೆಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ಜೀವಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಇದೇ ‘ಕೋಶ’ಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಮೂಲಭೂತ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ. ಕೋಶ-ಕೋಶ ಸೇರಿ ಅಂಗಾಂಶವಾಗಿ, ಅಂಗಾಂಶ ಸೇರಿ ಅಂಗವಾಗಿ, ಅಂಗಾಂಗ ಸೇರಿ ಶರೀರವಾದ ಬಹುಕೋಶಿ ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾಗೂ ಬಹುತೇಕ ಇದೇ ಮಾದರಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೊಂದಿರುವ ಸಸ್ಯಗಳ ಜೀವನ ಏಕಕೋಶಿಗಳಿಗಿಂತ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದದ್ದು. ಕಾರಣ, ಈ ಕೋಶಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಪರ್ಕ ಜಾಲದ ಅಸಾಧರಣ ಕಾರ್ಯ ವಿಧಾನ. ಕೋಶಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ಈ ಒಡನಾಟವನ್ನು ಮೊದಲು ಅರ್ಥೈಸಿದ್ದು ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ. ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಹರಿದಾಡುವ ಯಾವುದೋ ಒಂದಷ್ಟು ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಅವುಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದು 1850 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ. ಇದೇ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂದೇಶ ವಾಹಕಗಳನ್ನು ನಂತರದಲ್ಲಿ ‘ಪ್ರಚೋದಿಸುವ’ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕೊಡುವ ‘ಹಾರ್ಮೋನ್’ ಎಂಬ ಗ್ರೀಕ್ ಪದದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು. ಮಾಹಿತಿಯ ಸರಳ ಲಭ್ಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಈಗ  ಹಾರ್ಮೋನ್ ಗಳ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಜನ ಸಾಮಾನ್ಯರಲ್ಲೂ ಮೂಡಿದೆ. ವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಗತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಸ್ತನಿಗಳ...

  ಕಾಡಿನ ಪ್ರಾಣಿ-ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ನಾಡಿಗೆ ತಂದು, ಪಳಗಿಸಿ, ಸಾಕಿ-ಬೆಳೆಸಿ, ಅವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬಂಧ ಬೆಳೆಸುವುದು ಮಾನವನಿಗೆ ಹೊಸದಲ್ಲ. ಯುಗ-ಯುಗಗಳಿಂದ ಮೂಲತಃ ನಮಗೆ ಸೇರದ ಎಷ್ಟೋ ಇಂತಹ ವಸ್ತು-ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಮ್ಮದಾಗಿಸಿದ ಹೊಣೆ ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಿಕರದ್ದು. ಬಹುಶಃ ಇಂತದ್ದೆ ಹಾದಿಯಲ್ಲೆಲ್ಲೋ ಶುರುವಾದದ್ದು ಒಳಾಂಗಣ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ಪೋಷಿಸುವ ‘ಇಂಡೋರ್ ಗಾರ್ಡನಿಂಗ್’ನ  ಹವ್ಯಾಸ. ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಈ ಹವ್ಯಾಸದ ಆರಂಭವನ್ನು ಕರಾರುವಕ್ಕಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗದಿದ್ದರೂ ಕೆಲವೊಂದು ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸುಂದರ ಕೆತ್ತನೆಗಳ ಟೆರಾಕೋಟಾ, ಅಮೃತ ಶಿಲೆ, ಪಿಂಗಾಣಿಯ ಹೂಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಹಣ್ಣಿನ ಗಿಡಗಳನ್ನು, ಅಲಂಕಾರಿಕ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಗೆ ಜೋಡಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮನ್, ಈಜಿಪ್ಟ್, ಚೀನಾಗಳಲ್ಲಿ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಜಪಾನಿಯನ್ನರು, ಚೀನಿಯರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಅನುಕರಿಸಿ ನಕಲಿಸುವ ಬೋನ್ಸಾಯ್, ಪೆನ್ಸಾಯ್ ಕಲೆಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ನೆಬುಕನೇಜರ್ ಎಂಬ ರಾಜನೊಬ್ಬ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ಮಡದಿಗಾಗಿ ಬಾಬಿಲೋನ್ (ಇಂದಿನ ಇರಾಕ್)ನ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಖರ್ಜೂರ, ದೇವದಾರು, ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಳ್ಳ ತೇಲುವ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಸಿದ್ದನಂತೆ. ಅಂದು-ಇಂದು ಈ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರವಾದದ್ದು ಹೊಸ ದೇಶ-ಭೂಭಾಗಗಳ ಅನ್ವೇಷಣೆ, ಹೊಸ ಸಸ್ಯ ಸಂಪತ್ತಿನ ಪರಿಚಯ, ತಳಿಗಳ ಸಂಕರಣೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನವನಗಳಲ್ಲಿ ತಳಿಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ...

  ಶಹರಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಷ್ಟೇ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಒಳಾಂಗಣದಲ್ಲಿಟ್ಟು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವ ‘ಅರ್ಬನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಕೇಪಿಂಗ್ ’ ಶುರುವಾದ ಕಾಲ.  ಅದೇ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ನೆಲಕ್ಕೆ ಹೇಗೋ ‘ಝೀ಼ ಝೀ಼ ಪ್ಲಾಂಟ್ ’ ಗಳು ಅವತರಿಸಿದ್ದವು. ಮೃದುವಾದ ಕಾಂಡ; ಕಾಂಡದ ದಂಟಿನ ಅಕ್ಕ ಪಕ್ಕ ಜೋಡಿಸಿಟ್ಟ ಕಡು ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದ ‘ಪೋಲಿಷ್’ ಮಾಡಿರುವಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ದಪ್ಪನೆಯ ಎಲೆಗಳು; ನೋಟ, ಸ್ಪರ್ಷ ಎಲ್ಲವೂ ಕೃತಕತೆಯ ಅನುಭವ ಕೊಡುವ ಝೀ಼ ಝೀ಼ ಗಳು ಚಂದದ ಸಿರಾಮಿಕ್ ಕುಂಡದಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿದ್ದವು. ನಾನಂತೂ ಎಷ್ಟೊಂದು ಬಾರಿ ನೈಜ ಝೀ಼ ಝೀ಼ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಕೃತಕವೆಂದು ತಿಳಿದು ಮೋಸ ಹೋಗಿದ್ದಿದೆ.

  ಫ್ಯಾಷನ್ ನಂತೆಯೇ ದಿನ ದಿನ ಹೊಸತಾಗುವ ಮತ್ತೊಂದು ಜಗತ್ತು ಗಾರ್ಡನಿಂಗ್. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಗಾಳಿ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವ ಸ್ನೇಕ್ ಪ್ಲಾಂಟ್, ಪಾಮ್ಸ್, ಡ್ರೆಸಿನಾ, ಪೀಸ್ ಲಿಲ್ಲಿಯಂತಹ ವಿವಿಧ ಜಾತಿಯ ಸಸ್ಯಗಳೊಡನೆ ಒಳಾಂಗಣ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಸೇರ್ಪಡೆ ಸಕ್ಯುಲೆಂಟ್ಸ್. ರಸಭರಿತ ದಪ್ಪ ಎಲೆಯ, ವಿವಿಧ ಆಕಾರದ, ವರ್ಷದ 365 ದಿನ ಸುಂದರವಾಗಿ ಅರಳಿ ನಿಲ್ಲುವ, ವಾರಗಟ್ಟಲೇ ನೀರಿಲ್ಲದೆ ಬದುಕುವ, ಯಾವುದೇ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಜಯಿಸುವ, ಗಟ್ಟಿ ಜಾತಿಯ ಸಕ್ಯುಲೆಂಟ್ಸ್ ಗಳು ಈಗ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚು. ಕಡಿಮೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹಸನಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಈ ಸಕ್ಯುಲೆಂಟ್ಸ್ ಗಳು, ಗಿಡಗಳ ಹುಚ್ಚಿರುವ ಪದೇ ಪದೇ ಹಳ್ಳಿಯ ಮನೆಗೆ ಪಯಣ ಬೆಳೆಸುವ ನಗರವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿ ಮಾಡಿಸಿದ ಸಸ್ಯಗಳು. ಟೇಬಲ್ ಟಾಪ್’ನಲ್ಲಿ ರಾರಾಜಿಸುವ; ಕಾಫಿ ಮಗ್, ಐಸ್ ಕ್ರೀಮ್ ಬೌಲ್, ಪಿಂಗಾಣಿ ಕಟೋರಿ, ಚಿಕ್ಕ ಮೊಸರು ಗಡಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುದ್ದಾಗಿ ಮಲಗುವ ಸಕ್ಯುಲೆಂಟ್ಸ್ ಗಳು ಗುಲಾಬಿ, ನೇರಳೆ, ನೀಲಿ, ಬೂದಿ, ಕೆಂಪು, ಚಾಕೋಲೇಟ್, ಬಂಗಾರದಂತಹ ವಿಶಿಷ್ಟ ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ತಾವರೆಯಂತೆ ಒತ್ತಗೆ ಜೋಡಿಸಿದ ದಳಗಳ 'ಇಚಿವೇರಿಯಾ', ಮಣಿ ಮಣಿ ಪೋಣಿಸಿದ ಮುತ್ತಿನ ಹಾರದ ಸ್ಟ್ರಿಂಗ್ ಆಫ್ ಪರ್ಲ್, ಗೊಂಚಲು ಗೊಂಚಲು ಎಲೆಯ ಸೆಡಮ್, ಕುಬ್ಜ ಮರದಂತೆ ಕಾಣುವ ಜೇಡ್, ಥೇಟ್ ಕಲ್ಲಿನಂತೆ ಕಾಣುವ ಲಿಥೋಪ್ಸ್ ಗಳು ಒಳಾಂಗಣ, ಹೊರಾಂಗಣ ಎರಡಕ್ಕೂ ಸೂಕ್ತ. ಮರುಭೂಮಿಯ ಮಕ್ಕಳು ಇಂದು ಜಗತ್ತಿನ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆ ಆ...

                                          https://www.prajavani.net/agriculture/technology-in-agriculture/honey-bee-in-karnataka-varieties-and-stories-of-bees-944456.html ಬೆಳ್ಳಂಬೆಳಗೆ; ಸದ್ದು ಗದ್ದಲವಿಲ್ಲದೆ ಬಣ್ಣದ ಅಂಗಿ ತೊಟ್ಟು ಅಕ್ಕರೆಯ ಅತಿಥಿಗಳ ಆಗಮನಕ್ಕೆ ಅರಳಿ ನಿಂತ ಹೂಗಳು; ಹೆಚ್ಚು ಕಾಯಿಸದೆ ‘ಗುಂಯ್ಯ್’ ಗುಡುತ್ತಾ ಮೌನ ಮುರಿದು ಹೂಗಳನ್ನು ಮುತ್ತುವ ದುಂಬಿಗಳು. ಮನುಷ್ಯ ಪ್ರಾಣಿ ಏಳುವ ಮುನ್ನವೇ ಕಾರ‍್ಯಪ್ರವೃತ್ತರಾಗಿ ಹೂವಿಂದ ಹೂವಿಗೆ ಹಾರುತ್ತಾ ಹಿಂಗಾಲಿನ ಪುಟ್ಟ ಪರಾಗ ಚೀಲದಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಪಧೂಳಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಮಕರಂದ ಹೀರುತ್ತಾ ಸಂಜೆಯವರೆಗೂ ಪುಷ್ಪಬೇಟೆ ನಡೆಸಿ ಮನೆಗೆ ವಾಪಸ್ಸ್! ಹೀಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ತಂದ ಪರಾಗ, ಮಕರಂದವನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಿ, ಗೂಡಿನ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಇಳಿಸಿ, ಕೋಶದ್ವಾರವನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ಗಡಿಬಿಡಿ. ರಾಣಿ-ಮರಿಗಳ ಆರೈಕೆ, ಗೂಡಿನ ಸ್ವಚ್ಛತೆ, ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಕಾವಲು, ಮುಂತಾದ ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ತಮ್ಮಲ್ಲೇ ಹಂಚಿಕೊಂಡು ಕಸರತ್ತಿನ ಸಮರಸದ ಜೀವನ ನಡೆಸುವ ಜೇನು ನೊಣಗಳ ಜಗತ್ತು ವಿಸ್ಮಯ. ಜೇನು ನೊಣಗಳ ಜಾಡು ಹಿಡಿದು 30 ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಜೀವಿಸುತ್ತಿರುವ, ಡೈನೋಸಾರ್ ಗಳಿಗಿಂತ ಹಳೆಯದಾದ ಈ ಪುಟ್ಟ ಜೀವಿಗಳು 2.5ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗ...